Kahve Terimleri Sözlüğü

Kahve dünyası; çekirdeğin türünden kavurma derecesine, demleme yöntemlerinden tadım kriterlerine kadar kendi terminolojisine sahiptir. “Asidite ne demek?”, “Single origin nedir?”, “Cold brew ile filtre kahve aynı mı?” gibi soruların cevabı çoğu zaman bu terimleri doğru anlamaktan geçer.

Bu sözlükte, en sık karşılaşılan kahve terimlerini kısa ama net şekilde açıkladım. Terimleri ayrıca kategori kategori ayırdım ki kullanıcı hem hızlı bulsun, hem de konuyu bütün olarak kavrayabilsin.

Kahve Çekirdeği ve Köken Terimleri

Arabica

Arabica, genellikle daha yüksek rakımlarda yetişen ve üretimi daha zahmetli kabul edilen kahve türüdür. Tat profili çoğu zaman daha dengeli, aromatik ve yumuşak içimlidir.

Robusta

Robusta, daha düşük rakımlarda yetişebilen, dayanıklılığı yüksek bir kahve türüdür. Kafein oranı çoğu zaman Arabica’ya göre daha yüksektir; tadı daha sert ve yoğun algılanabilir.

Single Origin

Tek bir ülke, bölge veya hatta tek bir çiftlikten gelen; başka kahvelerle karıştırılmamış kahvelere denir. “Köken karakteri” (tat profili) daha belirgin olur.

Blend (Harman)

İki veya daha fazla kahvenin belirli oranlarda karıştırılmasıdır. Amaç; tat dengesini oturtmak, gövdeyi artırmak veya daha tutarlı bir profil yakalamaktır.

Peaberry

Kahve meyvesinde normalde iki çekirdek bulunur. Bazı meyvelerde tek çekirdek gelişir; bu küçük ve yuvarlağımsı çekirdeğe peaberry denir.

Yeşil Kahve

Kavrulmamış, ham kahve çekirdeğidir. Kavurma öncesi formdur.

Tadım ve Kalite Terimleri

Asidite

Asidite, kahvenin “canlılık” ve “parlaklık” hissini ifade eder. Düşük asidite daha düz algılanabilirken, yüksek asidite daha canlı ve belirgin bir karakter sunabilir. Buradaki “asidite”, ekşi/bozulmuş tat değil; dengeli olduğunda kahveyi “parlatan” bir özelliktir.

Body (Gövde)

Kahvenin ağızda bıraktığı yoğunluk ve dolgunluk hissidir. İnce gövdeli kahveler daha hafif; yoğun gövdeli kahveler daha “dolu” hissettirebilir.

Balance (Denge)

Asidite, gövde, tatlılık ve acılık gibi bileşenlerin birinin diğerini bastırmadığı dengeli profildir.

Clean Cup

Kahvenin yabancı/istenmeyen bir tat barındırmaması, “temiz” içim sunması anlamına gelir. Tadım (cupping) değerlendirmelerinde sık kullanılır.

Cupping (Kahve Tadımı)

Kahvenin aroması, asiditesi, gövdesi ve genel profilinin belirli bir metodolojiyle değerlendirildiği tadım sürecidir.

Kavurma ve İşleme Terimleri

Dark Roast (Koyu Kavrum)

Kahvenin daha koyu kavrulduğu profildir. Kavrum arttıkça çekirdeğin kavrulma notaları öne çıkabilir; köken karakteri göreceli olarak azalabilir.

Decaf (Kafeinsiz / Düşük Kafeinli Kahve)

Kafein miktarı çeşitli işlemlerle azaltılmış kahvedir. “Tamamen sıfır kafein” yerine çoğu zaman “düşürülmüş kafein” olarak düşünmek daha doğrudur.

Organik Kahve

Üretimin belirli standartlara uygun yapıldığını ve bunun üçüncü taraf sertifikasyon süreçleriyle doğrulandığını ifade eder.

Demleme ve Ekipman Terimleri

Brew (Demleme)

Kahvenin suyla belirli oran, süre ve sıcaklıkta demlenmesi işlemidir.

Filtre Kahve

Öğütülmüş kahvenin sıcak suyla demlenip filtre ile süzülmesiyle elde edilir. (V60, Chemex gibi pour over yöntemleri de filtreleme mantığıyla ilerler.)

French Press

Kahve ve suyun aynı haznede demlenip pistonla süzülerek ayrıldığı demleme yöntemidir. Gövde hissi genellikle daha belirgin olabilir.

Pour Over

Sıcak suyun, içindeki kahve bulunan filtre üzerinden kontrollü dökülerek demlenmesi yöntemidir. V60 ve Chemex en bilinen örneklerdendir.

V60

V şeklindeki tasarımı ve 60 derecelik açısıyla bilinen popüler bir pour over ekipmanıdır. Kontrollü döküş ile berrak ve temiz fincan hedeflenir.

Chemex

Pour over sınıfında, kalın filtreleriyle daha “temiz” ve berrak içim hedefleyen bir demleme ekipmanıdır.

Syphon

Görsel olarak etkileyici bir demleme ekipmanıdır; vakum prensibiyle çalışır. Doğru yapıldığında yumuşak ve temiz bir profil sunabilir.

Cold Brew

Kahvenin soğuk suyla uzun süre (genellikle 12–18 saat aralığı) demlenmesiyle elde edilir. Sonuç içim olarak daha yumuşak algılanabilir ve soğuk tüketim için idealdir.

Grinding (Öğütme)

Çekirdeğin demleme yöntemine uygun boyutta öğütülmesidir. Öğütme boyutu; akış hızını ve tadı ciddi şekilde etkiler.

Moka Pot

Ocak üstünde basınçla kahve demlemeye yarayan ekipmandır. Espresso benzeri yoğun bir çıktı verir (tam espresso ile aynı değildir).

Espresso Dünyası Terimleri

Espresso

Basınçlı sıcak suyun kahveden hızlı geçmesiyle elde edilen konsantre kahve türüdür.

Doppio

Çift shot espresso anlamına gelir.

Portafiltre

Espresso makinesine takılan, öğütülmüş kahvenin bulunduğu taşıyıcı parçadır.

Tamper

Portafiltre içindeki kahveyi sıkıştırmaya yarayan ekipmandır. Sıkıştırma, suyun kahveden daha dengeli geçmesine yardımcı olur.

Latte

Espresso üzerine sıcak süt eklenerek yapılan; genellikle daha sütlü içimli kahvedir.

Macchiato

Espresso’nun az miktarda süt/süt köpüğü ile “işaretlendiği” kahve türüdür.

Cappuccino

Espresso + sıcak süt + süt köpüğü oranı dengeli içimli kahve türüdür.

Kafein ve Kültürel Terimler

Kafein

Kahve ve çayda bulunan uyarıcı bileşendir. Kişiden kişiye toleransı değişebilir.

Kaldi

Kahvenin keşfine dair en bilinen efsanelerden birinde adı geçen keçi çobanıdır. Bu bir kültürel anlatıdır; tarihsel “kesin bilgi” olarak değil, kahve kültürünün hikâyesi olarak düşünülür.

Kopi Luwak

Belirli bir işleme hikâyesiyle anılan, pazarlamada sık kullanılan bir kahve türüdür. Piyasada kalite/etik tartışmaları olabildiği için kullanıcıların kaynağı dikkatle değerlendirmesi önerilir.

Instant Kahve (Hazır Kahve)

Çeşitli işlemlerle suda çözünebilir hale getirilmiş kahvedir. “3’ü 1 arada” ürünler bu kategoriye girer.

Hızlı Terim Bulma Tablosu

Aşağıdaki tablo, kullanıcıların en çok aradığı terimleri “tek bakışta” bulması için:

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Kahvede “asidite” ne demek? Ekşi tat mı?

Hayır. Asidite genellikle kahvenin canlılık ve parlaklık hissini anlatır. Dengeli olduğunda kahveyi daha “enerjik” hissettirebilir.

Arabica mı daha iyi, Robusta mı?

“İyi” tamamen beklentiye bağlıdır. Arabica daha aromatik ve dengeli algılanabilir; Robusta daha sert ve yoğun bir profil sunabilir.

Cold brew ile buzlu filtre kahve aynı mı?

Değil. Cold brew soğuk suyla uzun sürede demlenir; buzlu filtre kahve ise sıcak demlenip soğutularak servis edilebilir.

Single origin kahve ne demek?

Tek bir kökenden (ülke/bölge/çiftlik) gelen, karıştırılmamış kahvedir.

Espresso ile Moka Pot aynı kahveyi mi verir?

Benzer yoğunluk hedeflenebilir ama teknik olarak aynı değildir. Espresso basınçlı espresso makinesiyle; moka pot ocak üstü sistemle hazırlanır.

Kapanış

Kahve terminolojisine hâkim olmak, yeni çekirdekler denerken veya demleme yöntemleri arasında seçim yaparken büyük fark yaratır. Eğer farklı kökenlerden kahveleri keşfetmek istiyorsanız, nitelikli dünya kahveleri kategorisinde damak zevkinize uygun seçenekleri değerlendirebilirsiniz.